Иран достави нов предлог до пакистанските медијатори во најновиот обид за завршување на војната со САД, но Доналд Трамп рече дека не е „задоволен“ од него, пренесува Гардијан.
„Во моментов, имаме разговори во тек, тие не стигнуваат до целта“, им рече тој на новинарите, додавајќи дека неговите опции остануваат „или да ги отфрлиме или да постигнеме договор“.
Иранските државни медиуми објавија дека Техеран му ја предал понудата на Пакистан во четврток вечерта, за да ја пренесе на Вашингтон, иако нејзината содржина не беше веднаш јасна.
Новиот предлог првично беше виден од владата на Пакистан како резултат на нејзината енергична дипломатија преку задни канали. Улогата на Исламабад во последните денови се смени во помал профил, но итна задача за пренесување пораки меѓу двете страни откако моментумот зад директните разговори застана.
Исламабад изјави дека верува оти договорот е на дофат. Но, се соочува со Иран кој е во опасност да ја преувеличи својата улога и со администрација на САД која бара целосна победа, а не компромис.
Пакистанските власти велат дека се свесни дека не е во прашање само регионалниот мир, туку и здравјето на глобалната економија и егзистенцијата на милиони најсиромашни луѓе во светот – вклучително и во Пакистан, чија месечна сметка за увоз на енергија речиси се зголеми за трипати поради војната.
Одлуката за поднесување предлози до Пакистан следеше по дебатата во Иран за тоа дали воопшто треба да го следи дипломатскиот пат или наместо тоа да се потпре на влијанието што го обезбедува ad hoc блокадата на Ормутскиот теснец. Иранските власти се надеваат дека Трамп ќе сака да го заврши конфликтот пред неговиот самит со Си Џинпинг, кинескиот претседател, на 14-15 мај.
Исламабад го смета продолжувањето на прекинот на огнот, кој е на сила повеќе од три недели, за големо достигнување. Техеран и Вашингтон рекоа дека Пакистан останува примарен канал за преговори.
И Иран и САД ги заострија своите позиции по пробивот да ги внесат во иста просторија во Исламабад за целовечерна преговарачка сесија во април, ангажман на највисоко ниво меѓу двете страни од револуцијата во 1979 година.
Според Техеран, тие разговори се приближиле до договор, но САД ненадејно излегле. Вашингтон изјави дека Иран не е подготвен да оди доволно далеку. Обидот за организирање втора рунда во Исламабад минатиот викенд пропадна откако иранската страна одби да се сретне со американскиот тим, кој беше подготвен да долета.
Американските претставници беа информирани оваа недела дека Вашингтон размислува за враќање во војна. Некои гласови во Иран изразија фрустрација што Пакистан не можеше да ги натера САД да ги почитуваат обврските дадени во преговорите.
Масуд Кан, поранешен амбасадор на Пакистан во САД, рече дека Пакистан не само што пренесува пораки меѓу двете страни. Тој рече дека интервенцијата на Исламабад довела до почетен двонеделен прекин на огнот и средба на САД и Иран со пакистанските претставници како судии. Исламабад го убедил Трамп да го продолжи прекинот на огнот, рече тој, кој сега нема наведен рок.
Следната задача беше да се убедат двете страни истовремено да ги укинат блокадите на Ормутскиот теснец, рече тој. Но, Трамп оваа недела рече дека блокадата е поефикасна од бомбардирањето, додека врховниот лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, го поздрави „ново поглавје“ за теснецот, сугерирајќи дека ниту една страна не е на пат да се повлече.
Министерството за финансии на САД во петокот предупреди дека сите бродски компании кои плаќаат патарини на Иран за премин низ Ормутскиот теснец, вклучувајќи ги и добротворните донации за организации како што е Иранското друштво на Црвената полумесечина, ќе ризикуваат казнени санкции. Техеран предложи наплаќање такси за бродовите што минуваат низ теснецот, како дел од договорот за завршување на војната.
„Пакистан игра сложена улога како посредник“, рече Кан. „Иран сигнализира дека игра долга игра, но Америка сака брзи резултати“.
Воениот командант на Пакистан, фелдмаршалот Асим Мунир, помина три дена во Техеран во април, состанувајќи се со различните центри на моќ во Иран, додека премиерот Шехбаз Шариф работеше на регионална поддршка за мировниот процес, посетувајќи ги Саудиска Арабија, Катар и Турција. Исламабад ги повика земјите дури и од Јапонија да го дадат својот придонес во дипломатијата, а министерот за надворешни работи на Пакистан оваа недела разговараше и со Ивет Купер, министерката за надворешни работи на Велика Британија.
„Часовникот на дипломатијата не запре“, рече Тахир Андраби, портпарол на Министерството за надворешни работи на Пакистан, пред извештаите за новиот ирански предлог. „Остануваме надевани на договорно решавање на ова прашање.“
Претходната иранска понуда, исто така помина низ Пакистан, понуди повторно отворање на Ормутскиот теснец, но одложување на решавањето на прашањето за нуклеарната програма на земјата. Трамп рече дека Иран мора да се обврзе да не стекнува нуклеарно оружје, па затоа Техеран ќе треба да се справи со ова прашање за да го задоволи Вашингтон и да воспостави можност за нова рунда директни разговори.
Две отворени прашања на нуклеарниот фронт се согласувањето за пауза во збогатувањето на ураниумот на Иран и постигнувањето договор за неговите залихи на високо збогатен ураниум.
Регионалните дипломати запознаени со дискусиите рекоа дека треба да биде можно да се договори мораториум за збогатување од околу 10 години – приближно на половина пат помеѓу преговарачките позиции на двете страни. Наместо барањето на САД да го предадат високо збогатениот ураниум, тој би можел да биде испратен до сојузникот на Иран, Русија, можност дискутирана оваа недела помеѓу Трамп и рускиот лидер, Владимир Путин.
Техеран не се согласи да се откаже од високо збогатениот ураниум или од правото на збогатување. Иран останува разочаран од неможноста на САД да заземат кохерентен јавен став откако Трамп изјави дека се спротивставува на тоа што на Иран ќе му биде дозволено да збогатува ураниум дури и за медицински цели, отстапка за која Иран верува дека американската делегација веќе ја направила.
Џаухар Салеем, поранешен врвен дипломат на Пакистан, кој сега е претседател на Институтот за регионални студии, тинк-тенк во Исламабад, рече дека очигледната стратегија на Иран за одолговлекување на преговорите во очекување на добивање подобар договор е многу ризична. Но, Вашингтон, исто така, мораше да признае дека неговите тактики на притисок не функционирале врз Иран во текот на годините, рече тој.
„Не е реално Иран да попушти на сите барања“, рече Салеем. „Договорот мора да биде ситуација во која сите страни добиваат.“