Во моментот кога надлежниот Извршен одбор на Народната банка на Србија, во ноќта меѓу петокот и саботата, одлучувал за судбината на Алта банка, таа веќе не можела да биде спасена. Ова го тврди извор на „Форбс Србија“ од НБС, упатен во случувањата таа ноќ.
Според Форбс Србија, извршниот одбор, составен од гувернерката Јоргованка Табаковиќ и четворица вицегувернери, ѝ ја одзеде дозволата за работа на банката на Давор Мацура. Но, сведоштвата на упатени извори отвораат сериозни прашања за тоа што ѝ претходело на оваа одлука, дали Народната банка можела порано да реагира и кој сè сноси одговорност за пропаста на банката.
Според изворите на „Форбс Србија“, одговорноста не може да се бара само кај сопственикот Давор Мацура, туку и кај надлежните институции задолжени за надзор и контрола на банкарското работење.
Според сведоштвото на изворот, вицегувернерите на НБС немале информации дека од Алта банка се изнесуваат пари сè до петокот, кога биле забележани нарушувања во платниот промет преку банката. Набргу потоа била закажана итна седница на Извршниот одбор, но, како што тврди изворот на „Форбс Србија“, не сите членови биле информирани за вистинската тема на состанокот.
Одлуката за одземање на дозволата за работа била донесена откако било утврдено дека финансиската состојба на банката значително се влошила и дека постои ризик од дополнително нарушување на ликвидноста, со што биле загрозени интересите на депонентите.
Но, според изворот, проблемите биле забележливи и неколку дена претходно. Тој тврди дека изнесувањето на парите можело да се спречи доколку Народната банка навреме извршела контрола и презела соодветни мерки.
„Банката располагаше со голема количина готовина. Тоа одамна се знаеше. Не знам дали 45 милијарди динари, колку што објави Обвинителството за организиран криминал, биле во готовина, но сите околности укажуваат дека било така“, наведува изворот.
Според соговорникот на „Форбс Србија“, Алта банка имала деловен модел кој значително се разликувал од работењето на останатите банки на српскиот пазар. Тоа се однесувало на големите количини готовина, нестандардните банкарски провизии и високите депозити во однос на кредитните пласмани.
Таквите показатели, според него, требало да бидат причина за засилена контрола од страна на надлежните служби на Народната банка.
Изворот смета дека регулаторот морал да постави дополнителни прашања за начинот на работење на банката и да утврди зошто нејзиниот деловен модел отстапувал од вообичаените банкарски практики.
Посебно се проблематизира и фактот што адвокатот Иван Ниниќ уште неколку дена пред одземањето на дозволата за работа побарал итна контрола на Алта банка. Тој тврдеше дека добил информации оти од банката се префрлаат пари и предупреди дека депонентите од јавниот сектор би можеле да останат без средства на своите сметки.
Наместо непосредна реакција, НБС тогаш соопшти дека ги следи показателите за работењето на банките и ги проценува ризиците. Во соопштението потпишано од гувернерката Јоргованка Табаковиќ на 29 октомври, беа критикувани тврдењата што биле оценети како непроверени и сензационалистички.
Само два дена подоцна, Народната банка ја одзеде дозволата за работа на Алта банка.
По одлуката на НБС, по налог на обвинителството беше уапсен сопственикот на банката, Давор Мацура, заедно со уште две лица, осомничени дека му помогнале во изнесувањето пари од трезорот.
Според информациите на обвинителството, предмет на истрагата е изнесување околу 45 милијарди динари.
Сепак, соговорниците на „Форбс Србија“ сметаат дека одговорноста не може да се бара исклучиво кај сопственикот. Тие укажуваат и на улогата на надлежните во НБС, кои требало да ги следат ризиците и навреме да реагираат.
Посебно се посочува улогата на вицегувернерот Жељко Јовиќ, задолжен за банкарскиот сектор. „Форбс Србија“ испратиле прашања преку официјалната електронска адреса на НБС, но не добиле одговори до објавувањето на текстот.
Дополнителни сомнежи предизвикува и фактот што вицегувернерите ден по одземањето на дозволата испратиле јавно соопштение во кое побарале обвинителството да ги испита сите околности, вклучително и евентуалната кривична одговорност на лица во самата Народна банка. Соопштението било објавено без потпис од гувернерката Табаковиќ.
Според хиерархијата во НБС, непосредната контрола на банките ја врши Секторот за контрола, чиј директор е одговорен за неговото работење, додека надлежниот вицегувернер има поширока одговорност во областа на банкарскиот надзор.
Затоа, клучно ќе биде истрагата да утврди кој знаел за ризиците, кога биле добиени информациите и зошто не биле преземени мерки пред да дојде до нарушување на работењето на банката.