Нема ништо ново, ниту пак позитивно, во врска со квалитетот на воздухот во изминатава година, констатира најновиот извештај на Европската Комисија за напредокот на државата кон ЕУ. Во анализата на Поглавјето 27 се вели дека админrистрацијата и понатаму е неквалификувана за тоа што го работи, капацитетите се слаби, а нема напредок ниту во усогласувањето со европското законодавство.
Извештајот на ЕК констатира слабо придвижување во однос на регионалното управување со отпад, но и дека старите, нелегални депонии се уште постојат, се палат и загадуваат, а институциите многу слабо соработуваат за да направат некаков напредок за да се надминат овие состојби. Се нотира чистењето на Охис, но и непреземањето ништо за санација на другите историски жаришта, меѓу кои и Југохром, што се заканува на изворот за чиста вода Рашче.
Со години се чека и на усвојувањето на законот за води, а во меѓувреме 55 отсто од индустриските капацитети испуштаат отпадни води без претходен третман, од кои 46 отсто ги испуштаат директно во реките. Не е воспоставен ниту одржлив модел на финансирање заснован на принципите „загадувачот плаќа“ и „целосно покривање на трошоците“, стои во извештајот на ЕК.
Не е донесен ниту законот за природа, а Охридското Езеро, Студенчишко Блато и кањонот Матка, како и Националниот парк „Маврово“ не се репрогласени и понатаму се поле за уништување на биодиверзитетот.
И Законот за клима не е донесен, а напредокот во областа на климатските промени е ограничен, заради што Комисијата препорачува земјата да ги забрза напорите за усогласување со правната рамка на ЕУ и да ги зајакне своите административни капацитети.
Во однос на хоризонталното законодавство, во извештајниот период не е постигнат напредок. Администрацијата и понатаму нема капацитет и квалификуван персонал, не се воведени реформи за подобрување на имплементацијата и спроведувањето на законодавството за животна средина, а усогласувањето со законодавството за проценка на влијанието врз животната средина (ОВЖС) и стратешката оценка на животната средина (СОЖС) останува слабо, со недоволна координација и стратешко планирање за инвестиции во инфраструктурата за животна средина, и без солидна програма за проекти или подобрувања во процедурите за ОВЖС.
Нема напредок ниту во усогласувањето со директивите на ЕУ за одговорност во животната средина и криминал во животната средина и за просторни податоци со еколошки мониторинг што не ги исполнува стандардите на ЕУ.
Во врска со квалитетот на воздухот, ЕК констатира дека нема законски промени за кои треба да се извести. Системот за управување со квалитетот на воздухот се соочува со неколку структурни ограничувања, вклучувајќи слаб дизајн на мониторинг, нецелосна покриеност на загадувачите, недоволен мониторинг во позадина, ограничена интеграција на податоците за квалитетот на воздухот во планирањето и издавањето дозволи и институционални слабости.
Лабораториската инфраструктура постои, но обработката на примероци е ограничена и нередовна, главно поради недостаток на квалификуван персонал и ограничувања за регрутирање. Мрежата има ограничена способност да ги поддржи новите обврски според Директивата за квалитет на амбиентниот воздух и почист воздух за Европа. Земјава има делумно функционален систем за собирање податоци, а употребата на податоци во донесувањето одлуки останува ограничена.
„Издавањето дозволи и урбаниот развој треба да се усогласи со управувањето со квалитетот на воздухот на ЕУ“, препорачува извештајот.
Во областа на управувањето со отпад, постигнат е одреден напредок во воспоставувањето на интегриран регионален систем за управување со отпад низ целата земја, но несоодветните депонии треба да се затворат и санираат, бидејќи честите пожари предизвикуваат сериозно загадување. Меѓуинституционалната соработка и донесувањето одлуки остануваат слаби, што резултира со одложување на инвестициите во инфраструктурата и ефикасното работење на идните регионални системи за управување со отпад. Јавните комунални претпријатија бараат итни реформи поради тековната оперативна слабост, а стапките на рециклирање се ниски.
„Активностите за санација поврзани со чистењето на Органската хемиска индустрија (ОХИС), поранешна фабрика за органски хемикалии, напредуваат со дополнително владино финансирање, но другите историски места за загадување остануваат нерешени, вклучувајќи ја и контаминацијата што го загрозува главниот извор на вода за пиење во Скопјe“, констатира извештајот.
Во однос на квалитетот на водите, рамковниот Закон за води, чија цел е да обезбеди понатамошно усогласување со Рамковната директива за води, Директивата за поплави и Директивата за подземни води, сè уште не е усвоен. Испуштањето на индустриски отпадни води значително влијае врз квалитетот на водата, 55 % од индустриските капацитети испуштаат отпадни води без претходен третман, а 46 % ги испуштаат директно во реките.
Што се однесува до заштитата на природата, Законот за заштита на природата сè уште не е усвоен. Процесот на прогласување на клучни заштитени подрачја, вклучително и Охридското Езеро, Студенчишко Блато и кањонот Матка, како и повторното прогласување на Националниот парк „Маврово“, сè уште не е завршен, што доведува до континуирана деградација на биодиверзитетот. Имплементацијата на препораките на УНЕСКО за регионот на Охрид, исто така, се соочува со значителни предизвици.
Извештајот посочува дека е постигнат ограничен напредок и во областа на климатските промени препорачува земјата да ги забрза напорите за усогласување со правната рамка на ЕУ во областа на климата и значително да ги зајакне своите административни капацитети.
Законот за клима, кој е во согласност со целта на ЕУ за климатска неутралност до 2050 година, сè уште не е усвоен, што влијае врз донесувањето на подзаконските акти неопходни за усогласување и спроведување на правилата на ЕУ кои се однесуваат на следење, известување, верификација и акредитација (MRVA). Овие правила се потребни за воведување на цена на јаглеродот и за целосно усогласување со Системот на ЕУ за тргување со емисии (ETS). Исто така, доцни доставувањето на нов и амбициозен Национално утврден придонес што е во согласност со напорите за ограничување на глобалното затоплување на 1,5°C.