Европската федерација на новинари (ЕФЈ), како дел од проектот за брза реакција за слобода на медиумите (МФРР), се придружува на својата албанска подружница, Здружението на новинари на Албанија (АГШ), во изразувањето загриженост во врска со новиот внатрешен правилник на Специјалниот суд против корупција и организиран криминал (ГЈККО), кој воведува значителни ограничувања за пристапот на новинарите до судските постапки и известувањето од нив. Правилникот, кој јасно отстапува од упатствата на Високиот судски совет од 2023 година за односите меѓу судовите, јавноста и медиумите, беше тајно усвоен без претходни консултации.
Апелираме до Специјалниот суд против корупција и организиран криминал веднаш да го одложи стапувањето во сила на правилникот со цел да се започне соодветен процес на консултации со членовите на ЕФЈ и други релевантни засегнати страни од новинарската заедница, и да се развие транспарентна рамка што го почитува правото на информации и јавни расправи во согласност со законот и стандардите на ЕУ.
Овој нов внатрешен правилник претставува јасен неуспех за транспарентноста на судството. Особено алармантна е забраната новинарите да користат мобилни телефони за време на судските рочишта. Според член 14 став 7 од Упатствата на Високиот судски совет, „судските рочишта може да се снимаат и емитуваат во медиумите“ сè додека не е во спротивност со правилата за правилна законска постапка. Оваа забрана за користење мобилни телефони во судниците е далеку од тривијална, бидејќи директно го попречува известувањето во реално време и потребната комуникација со редакциите за да се обезбеди навремено и транспарентно покривање на високопрофилни судења против корупција и организиран криминал.
Во својот неодамнешен компаративен извештај, објавен на 28 јули 2026 година, АГШ предупреди дека на Албанија не ѝ се потребни нови ограничувања, туку доследна примена на постојните правила и образложени одлуки за секое поединечно барање. Исто така, препорача употреба на делумно снимање наместо целосни забрани, во согласност со упатствата на Високиот судски совет. На 11 јуни 2026 година, неколку албански телевизиски куќи и печат испратија писмо до Високиот судски совет за да ја изразат својата загриженост за многуте тешкотии со кои новинарите секојдневно се соочуваат со јавните рочишта и правото на информации да се третира само како исклучоци од правилото.
„Секоја регулатива со толку длабоко влијание врз правото на јавноста на информации мора да се усвои преку транспарентен дијалог. Општата забрана за основните алатки за известување не е ниту неопходна ниту пропорционална. ЕФЈ го поддржува повикот на АГШ да се обезбеди дека секое ограничување на судските постапки е добро образложено, врз основа на закон и го почитува правото на медиумите слободно, професионално и одговорно да ја информираат јавноста“, изјави генералниот секретар на ЕФЈ, Рикардо Гутиерез.