Жителите на Гренланд не сакаат да бидат Американци и мора сами да одлучат за иднината на арктичкиот остров, изјавија политичарите на самоуправната данска територија, откако Доналд Трамп предупреди дека САД ќе направат нешто, без разлика дали им се допаѓа или не. Лидерите на пет политички партии во гренландскиот парламент издадоа заедничка изјава во петокот вечерта, набргу откако американскиот претседател ги повтори заканите за стекнување на островот богат со минерали.
„Не сакаме да бидеме Американци, не сакаме да бидеме Данци, сакаме да бидеме Гренландци“, рекоа групата, во која беше вклучен и премиерот на островот, Јенс-Фредерик Нилсен. „Иднината на Гренланд мора да ја одлучат Гренландците“.
Нагласувајќи ја желбата на народот на Гренланд, поранешна данска колонија, за самоопределување, тие рекоа: „Ниту една друга земја не може да се меша во ова. Ние мора сами да одлучиме за иднината на нашата земја – без притисок да донесеме брза одлука, без одложување и без мешање од други земји“.
Соопштението го потпишаа Нилсен, неговиот претходник на функцијата премиер, Муте Б. Егеде, и Пеле Броберг, Алека Хамонд и Аккалу Ц. Џеримиасен.
На состанокот со раководителите на компаниите за нафта и гас во Белата куќа претходно во петокот, Трамп рече дека Гренланд е клучен за националната безбедност на САД. „Нема да дозволиме Русија или Кина да го окупираат Гренланд. Тоа ќе го сторат ако ние не го сториме тоа. Затоа ќе направиме нешто со Гренланд, или на добар или на потешкиот начин“, им рече тој на новинарите.
Трамп активно разговара за давање потенцијална понуда за купување на островот со својот тим за национална безбедност, потврди Белата куќа претходно оваа недела.
Гренландците постојано го изразуваат своето одбивање да бидат дел од САД, при што 85% од населението ја отфрла идејата, според анкета од 2025 година.
Анкетите, исто така, покажуваат дека само 7% од Американците ја поддржуваат идејата за американска воена инвазија на територијата, за која данската премиерка, Мете Фредериксен, неодамна изјави дека би значело крај на НАТО, а со тоа и на безбедноста по Втората светска војна.
Таа го повика Трамп да престане да се заканува дека ќе ја преземе земјата, велејќи дека САД немаат право да анектираат ниту една од трите земји во данското кралство што значи Данска, Гренланд и Фарските Острови.
Трамп во петокот рече: „Да не бев јас, немаше да имате НАТО во моментов“. Кога го прашаа дали негов приоритет е зачувување на алијансата или стекнување на Гренланд, тој претходно за „Њујорк тајмс“ изјави: „Можеби е избор“.
Запрашан за изјавата на Трамп, шефот на силите на НАТО во Европа, американскиот генерал Алексус Гринкевич, рече дека не сака да коментира дали алијансата – која ја вклучува Данска – ќе преживее без САД.
Но, тој одговори во петокот велејќи дека НАТО е далеку од тоа да биде во криза.
„Досега немаше никакво влијание врз мојата работа на воено ниво само би рекол дека сме подготвени да ја браниме секоја педа од територијата на Алијансата сè уште денес“, рече тој.
„Значи, гледам дека сме далеку од тоа да бидеме во криза во моментов.“
САД управуваат со воена база на северозападниот врв на Гренланд уште од Втората светска војна, каде што повеќе од 100 воени лица се постојано стационирани. Постојните договори со Данска би му дозволиле на Трамп да донесе онолку војници колку што сака на островот.
Но, Трамп им рече на новинарите во петокот дека договорот за закуп не е доволен. „Земјите мора да имаат сопственост и вие ја браните сопственоста, вие не ги браните договорите за закуп“, рече тој. „И ние ќе мора да го браниме Гренланд.“
Трамп претходно даде понуда да го купи островот во 2019 година, но му беше кажано дека не е на продажба. Оттогаш тој тврди дека Гренланд, кој има огромни природни ресурси, вклучувајќи ретки минерали и потенцијално огромни резерви на нафта и гас, е покриен со руски и кинески бродови насекаде.