Скопје е најголем загадувач на Вардар и токму затоа со завршување на изградбата на колекторот и станицата за третман на отпадни води, активност кофинансирана од ЕУ, значително ќе се придонесе кон тоа реката да биде почиста. Очекуваме итен ангажман од националните власти овој систем да се стави во функција со што ќе се намали загадувањето на водите. Ова денеска го истакна Штефан Худолин, раководител на секторот за соработка во Делегацијата на ЕУ, на денешниот настан „Денови на Вардар 2025“. На настанот кој вклучува дискусии, работилници и тренинзи, се зборуваше за заштита и одржливо управување со сливот на реката Вардар, кој опфаќа околу 80 отсто од сите водни тела и со тоа е најзначен воден ресурс во државата.
Активноста е дел од Програмата за управување, користење и заштита на води, која е поддржана од Владата на Швајцарија, а се спроведува во партнерство и со учество на Министерството за животна средина и просторно планирање и Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство.
Од Делегацијата на Европската Унија порачаа дека развивањето План за управување со сливот на Вардар ќе биде најзначаен чекор за имплементација на Рамковната директива за води. Како дел од процесот на подготовка за креирање на Планот за управување со сливот на Вардар, Програмата за управување, користење и заштита на води и Европската Унија, донираа нова модерна опрема во лабораторијата на Управата за хидрометеоролошки работи. Дополнително, преку Програмата за води се обезбедија и две нови возила, со цел да се олесни теренската работи при земање примероци вода.
„Првпат воспоставуваме модел каде политиката, експертизата и институциите се усогласени околу една цел, стабилен и одржлив систем на управување со водите. Нашата политичка волја е јасна: да го подигнеме секторот на ниво кое одговара на европските стандарди и на очекувањата на граѓаните. До 2027 година, кога завршува првата фаза од програмата, ќе имаме поставено основа за идни структурни резултати и систем што генерира мерливи промени“, порача Ане Лашкоска, заменичка-министерка за животна средина и просторно планирање.
Албрим Хоџа, заменик министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, кажа дека програмата има посебно значење бидејќи до 2027 година треба да воспостави информативен систем за води и план за управување со сливот на реката Вардар.
„Политиките засновани на податоци ќе ни помогнат подобро да го планираме развојот на земјоделството, шумарството и водостопанството. Со силни водостопански системи за наводнување во земјоделството, заштита на приносите од сите климатски промени и одржливо управување со земјоделските и шумските капацитети, инвестираме во потенцијалот на руралната средина“, рече Хоџа.
Програмата за води се фокусира на три главни цели – зајакнување на капацитетите на надлежните институции за интегрирано и одржливо управување со водните ресурси, развивање соодветна законска и регулаторна рамка за води и подобро планирање и управување со сливот на Вардар.
Амбасадорот на Швајцарија во Северна Македонија, Кристоф Зомер, истакна дека оваа програма е продолжување на дваесетгодишната швајцарска поддршка во подобрување на пристапот до вода за пиење, изградба на капацитети за третман на отпадни води и заштита на животната средина.
„Преку партнерство со институции, експерти и заедниците, работиме на препознавање и заштита на овој клучен ресурс за домаќинствата, земјоделството и индустријата во сливот на Вардар. Имајќи предвид дека овој слив опфаќа околу 80 отсто од водните тела во државата, интегрираното планирање за управување со речен слив, регулаторната реформа и пилот-проектите со земјоделците и општините, ќе ја пренесат политиката во пракса и ќе го поплочат патот за имплементација на Планот за управување со речен слив во земјата“, изјави Зомер.
Во рамки на „Денови на Вардар 2025“, минатата недела се одржа дводневна работилница, на која учествуваа домашни и странски експерти, претставници на клучните надлежни институции и граѓански организации. Утре, на последниот ден од настанот, на Градежниот факултет во Скопје, ќе се презентира Првичниот извештај за значајни прашања во управувањето со водите на сливот на Вардар и ќе се одржи Саем на кариера.