Во последните денови се интензивираа протестите против плановите на Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, за изградба на луксузни туристички комплекси на еколошки чувствителни делови од албанското крајбрежје, пренесува Њујорк Тајмс.
Протестите, кои се одржуваат во Тирана и во крајбрежните градови, станаа симбол на поширокото незадоволство во Албанија, една од најсиромашните земји во Европа. Нов протест беше најавен и за вторник вечер во главниот град.
Со години, проектите, луксузен хотелски комплекс вреден 1,4 милијарди долари на остров во близина на брегот и уште еден туристички развој на полуостров со чувствителни мочуришни екосистеми, предизвикуваат загриженост поради можните последици врз животната средина и недостатокот на транспарентност.
Албанскиот премиер Еди Рама повеќепати ги претставуваше овие инвестиции како можност за понатамошен развој на туристичката индустрија и привлекување странски инвеститори. Во објава на социјалните мрежи во вторникот, Рама порача дека проектите ја претставуваат „амбицијата да се создаде најатрактивната дестинација на овој дел од Медитеранот“.
Тој ги отфрли обвинувањата на противниците на проектот дека Кушнер добил повластен третман за да се придобие наклонетоста на неговиот тест, Доналд Трамп.
Белата куќа ги упати новинарските прашања до инвестициската компанија на Кушнер, Affinity Partners, која најголем дел од средствата ги обезбедува од саудиската влада. Оттаму, пак, ги пренасочија прашањата до компанијата Sazan Real Estate Development LLC, која ги развива двата проекти во Албанија.
„Возбудени сме поради можноста да создадеме дестинација од светска класа и да реализираме една од најголемите приватни инвестиции во историјата на регионот“, изјави Ашер Абехсера, претседател на компанијата-развивач. Тој додаде дека проектот ќе се спроведува со „одговорно управување“ со природната средина.
Но, не сите во Албанија го делат овој ентузијазам. Таулант Бино, претседател на Албанското орнитолошко друштво и еден од противниците на проектот, вели дека е охрабрен од фактот што отпорот кон инвестицијата веќе не доаѓа само од еколошките активисти.
„Тука има луѓе од левицата, луѓе од десницата, луѓе со различни верски убедувања“, вели тој.
Еден од главните проблеми, според Бино, е тоа што досега не е јавно објавена студија за влијанието врз животната средина, иако тоа вообичаено е задолжително за ваков тип проекти.
Од крајот на април демонстранти се собираат на полуостровот Звернец, крајбрежна област од околу 1.000 хектари која е живеалиште на бројни видови птици, меѓу кои фламинга и пеликани.
Протестите започнале откако еколозите забележале траги од тешка механизација и булдожери кои, според нив, почнале да ги отстрануваат песочните дини. Во последните денови тензиите дополнително се зголемиле по поставувањето огради со бодликава жица околу дел од просторот.
Во саботата ситуацијата ескалирала. На видеоснимки објавени на интернет може да се видат групи луѓе кои се расправаат преку оградите, а на некои од нив се гледа и физичка пресметка меѓу присутните.
За Бино и другите демонстранти, случајот е повеќе од еколошко прашање. Тие сметаат дека проектот е симбол на пошироки проблеми поврзани со транспарентноста и демократските процеси во Албанија.
„Не станува збор само за почитување на законите за животна средина. Станува збор за транспарентност воопшто. Станува збор за демократијата“, вели Бино.
Во декември 2024 година, албанските власти дадоа прелиминарно одобрение за проектот на ненаселениот остров Сазан, кој во минатото служел како тајна воена база за подморници.
Доколку проектот на Звернец биде реализиран, таму би биле изградени околу 6.000 хотелски соби и вили.
Албанските екологисти стравуваат дека ова би можело да отвори пат за слични градежни зафати и во други заштитени и еколошки чувствителни подрачја.
„Овој проект станува своевиден катализатор“, предупредува Бино. „Многу други проекти веќе чекаат во ред за одобрување.“