Шпанскиот премиер Педро Санчез во петокот го минимизираше значењето на протечениот е-мејл од Пентагон во кој се сугерира дека Шпанија би можела да биде казнета поради тоа што не ја поддржува војната во Иран со суспендирање на нејзиното членство во НАТО, пренесува Политико.
„Не грижете се“, изјави Санчез за ПОЛИТИКО по неговото пристигнување на самитот на лидерите на ЕУ во Кипар. „Ние ги исполнуваме нашите обврски кон НАТО“.
„Ставот на шпанската влада е јасен: апсолутна соработка со нашите сојузници, но секогаш во рамките на меѓународното право“, додаде Санчез, обраќајќи се пред поголема група новинари.
Премиерот одби да разговара за специфичната содржина на протечениот документ од Пентагон, кој првпат го објави Ројтерс, инсистирајќи дека неговата влада „не коментира е-пошта, туку официјални документи и ставови заземени, во овој случај, од страна на САД“.
Е-мејлот, кој му го опиша на Ројтерс американски функционер, се состои од низа политички мерки што администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп би можела да ги усвои за да ги казни сојузниците на НАТО кои Вашингтон ги смета за „тешки“ или недоволно поддржувачи на војната во Иран.
Шпанија – еден од најгласните противници на конфликтот и заостаната во трошоците за одбрана на НАТО – е издвоена за целосно суспендирање од одбранбената алијанса, што го одразува гневот на Трамп кон Мадрид. Претседателот беше разбеснет од одлуката на Санчез да им забрани на американските воени авиони да користат заеднички управувани воени бази или шпански воздушен простор за напад врз Иран, а минатиот месец се закани дека ќе ги прекине сите трговски односи со земјата.
Основачкиот договор на НАТО не вклучува никаков механизам што би овозможил суспензија или отстранување на една од нејзините членови. Документот предвидува само доброволно повлекување од алијансата, за што е потребен едногодишен рок за известување.
„Тешко е да се знае колку сериозно треба да ги сфатиме ваквите е-пораки надвор од идеолошкото тролање“, рече Оана Лунгеску, поранешна портпаролка на НАТО и виш соработник во Кралскиот институт за обединети служби.
Во меѓувреме, ограничувањето на земјите од освојување на врвни воени командни позиции би било тешко да се постигне бидејќи сојузниците на НАТО штотуку преговараа за нови промени што треба да траат до 2029 година, рече таа, а повторното отворање на преговорите би барало едногласност.
Протечената е-пошта од Пентагон, исто така, сугерира дека Вашингтон би можел да го преиспита својот став за барањето на Велика Британија за Фолкландските Острови како одмазда за одбивањето на Велика Британија да учествува во војната во Иран.
Трамп беше разбеснет од одлуката на британскиот премиер Кир Стармер да остане надвор од конфликтот и минатата недела посочи дека би можел да го казни Лондон со раскинување на клучен трговски договор. Но, промената на ставот на Вашингтон за Фолкландските Острови би означила голема ескалација во еродираниот „специјален однос“.
Велика Британија и Аргентина поминаа векови заглавени во спор за суверенитет над островите во Јужниот Атлантик, кои се британска прекуокеанска територија. Буенос Аирес започна инвазија на Фолкландските Острови во 1982 година, предизвикувајќи 74-дневна војна која лесно ја доби Велика Британија, со материјална и логистичка поддршка обезбедена од САД.
Аргентинскиот претседател Хавиер Милеи – сојузник на Трамп – изрази толеранција кон британското владеење над островите, но на комеморацијата за паднатите во војната во Буенос Аирес претходно овој месец тој ја потврди барањето на неговата земја за Фолкландските Острови.
Запрашан за извештајот, портпарол на Даунинг стрит рече дека островите „огромно гласале за останување како прекуокеанска територија на Велика Британија и дека ние секогаш сме стоеле зад правото на островјаните на самоопределување и фактот дека суверенитетот е на Велика Британија“.
„Овој став претходно јасно и доследно го изразивме на последователните администрации на САД и ништо нема да го промени тоа“, додаде портпаролот.
Трамп постојано се закануваше со повлекување на САД од НАТО. Тој првично ја изнесе идејата за време на неговиот прв мандат во Белата куќа и го покрена тој сценарио по неговиот реизбор. Откако сојузниците одбија да се приклучат на нападот врз Иран, претседателот и неговиот тим ветија дека ќе го преиспитаат членството.
Не е јасно дали е-поштата на Пентагон е поврзана со списокот на „непослушни и фини“ земји од НАТО што Белата куќа го подготви пред посетата на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, на Вашингтон на почетокот на април. Европски дипломати и американски функционер за одбрана запознаен со документот за ПОЛИТИКО изјавија дека тој вклучува преглед на придонесите на членовите во алијансата и ги распоредува во нивоа.
Министерот за одбрана на САД, Пит Хегсет, во декември предложи „модел“ сојузниците на САД да добијат посебна услуга, додека оние кои „не успеваат да го исполнат својот дел за колективна одбрана“ треба да се соочат со „последици“.