Националниот здравствен информатички систем има важна улога во дигитализацијата на здравствените услуги, но неговото функционирање е проследено со кадровски, управувачки и безбедносни ризици, укажува ревизијата на Државниот завод за ревизија.
За одржување на системот и поврзаните информациски системи во ЈЗУ се склучени договори во вредност од 333,3 милиони денари односно 5.418.887 евра. Истовремено, Управата за електронско здравство има само 29 отсто пополнетост на предвидените работни места, а со ревизијата се утврдени и слабости во ИТ-безбедноста, заштитата на личните и медицинските податоци и обезбедувањето континуитет и стабилност на системот.
Во делот на институционалното управување, со ревизијата е утврдено дека Управата за електронско здравство, иако е надлежна за развој и надградба на интегрираниот здравствен информатички систем, нема ингеренции за спроведување јавни набавки поврзани со „Мој Термин“. Исто така, поимот „Мој Термин“ не е регистриран и правно заштитен од надлежните институции, туку од економски оператор со кој Министерството за здравство склучува договори за одржување на системот.
Ова значи дека Министерството не е носител на авторските права над поимот „Мој Термин“, туку тие права ги контролира приватен економски оператор и постои ризик од спорови за интелектуална сопственост на „Мој Термин“.
Ревизорите утврдиле и дека овластените лица за регистрите немаат потпишано Изјави за заштита на лични податоци, а работат со сензитивни лични податоци. Утврдено е дека не се донесени ажурни политики и процедури за пристап до медицинските и личните податоци, а при тоа не се ажурирани и изјавите за доверливост и не се назначени офицери за заштита на лични податоци. Овие состојби создаваат висок ризик од неовластен пристап и злоупотреба, што е потврдено и од страна на Агенцијата за заштита на личните податоци.
„Отсуството на јасно дефинирани надлежности и уреденото управување со здравствените регистри, неусогласеноста на техничките решенија и слабите контроли за пристап и заштита на податоците може да доведат до намалена сигурност и доверливост на податоците во регистрите, зголемен ризик од неовластен пристап и злоупотреба на чувствителни лични и медицински податоци, неефикасно користење на податоците поради рачна обработка и ограничени функционалности на системите, отежнато донесување навремени одлуки во здравствениот систем, како и намалена транспарентност и отчетност на институциите надлежни за здравствените евиденции“, констатира ревизијата.
Дополнително, во период од 2021 до 2026 година, од вкупно 1.945 дена, системот Мој Термин 737 дена бил без договор за превентивно и адаптивно одржување, односно 37,9 отсто од периодот.
Преку посета на лице место, било утврдено и отсуството на листите на закажани прегледи кај одредени јавни здравствени установи. Според ревизорите, ваквите постапки овозможуваат ризик лица без закажани термини за преглед, користејќи ги приоритетните упати без термин и итните упати, да бидат услужени пред пациентите кои имаат уредно закажани термини и за кои чекаат подолг временски период.
Извештајот на ДЗР покажува дека постојниот капацитет на Мој Tермин и Мое Здравје не можат во целост да го поддржат растечкиот обем на услуги и бројот на корисници. При зголемено оптоварување, особено во периоди на масовен внес на рецепти за хронична терапија на почеток на месецот, доаѓа до забавување на системот и технички испади.
„Ваквите состојби со децентрализирана и неунифицирана ИТ инфраструктура, базирана на застарени мрежни решенија, недоволна редундантност и нееднаква обезбеденост на интернет и решенија за правење на резервна копија, влијае на стабилност во функционирањето на системот „Мој Термин“, и можните прекини во пристапот и достапност на здравствените услуги. Воедно уреденост и начинот на примена на упатите ја ограничува можноста системот „Мој Термин“ целосно да ја оправда својата цел како алатка за еднакво, транспарентно и ефикасно управување со пристапот до здравствените услуги“, пишува во ревизијата.
За надминување на утврдените состојби, дадени се препораки со цел надлежните институции да преземат мерки и активности за унапредување на управувањето со системот, обезбедување на континуирано одржување, зајакнување на ИТбезбедноста и заштитата на личните податоци, како и воспоставување на интегрирани и ефикасни контролни механизми, со цел подобрување на ефикасноста, сигурноста и квалитетот на здравствените услуги.