Има ли гаранции дека децата кои живеат во околината на Усје нема да имаат последици од загадувањето на воздухот, праша денеска Драги Змијанац од Детската амбасада Меѓаши на јавната расправа за издавањето на новата А-интегрирана еколошка дозвола за Цементарницата Усје со која ќе треба да се утврдат условите под кои капацитетот ќе треба да работи во следните седум години.
Змијанацапелираше Министерството за животна средина прво на истражи дали има загадување кое доаѓа од Усје со независни анализи пред да одлучи дали ќе им издаде нова дозвола за работа.
„Според истражувањата на УНИЦЕФ, најголемиот ризик за здравјето на децата е загадениот воздух, а 11,6 отсто од смртните случаи кај новороденчиња се поврзани со загадувањето на воздухот. Загрижени сме од барањата на Цементарница за зголемување на употребата на алтернативни горива биде истражувањата велат дека согорувањето осдлободува диоксини и фурани, исклучително опасни за децата и предизвикувачи на малигни заболувања“, рече Змијанац.
Од граѓанската иницијатива Стоп за Усје денеска посочија дека во барањето за обнова на А-интегрираната дозвола на Цементарницата се пропишани гранични вредности за само три загадувачи, идентични на старата дозвола и до 8 пати повисоки од оние во ЕУ. Истовремено, целосно недостасуваат гранични вредности и мониторинг за тешки метали, ЦО и ЦО2, диоксини и фурани– едни од најопасните загадувачи, а истовремено „Усје“ бара зголемување на употребата на отпад како гориво. Тие сметат дека без поставување гранични вредности загадувачите немаат обврска да ги почитуваат максималните вредности, а во тој случај се ослободени и од одговорност.
„Мониторингот на тешки метали што го направиле Усје само двапати досега, во 2020 и 2025 година покажува зголемени вредности за неколупати, како на пример кај талиумот. Досега не слушнавме од Министерството или друга институција дека нешто се презема околу тоа, посочи Марија Манолчева од Стоп за Усје.
Активистите се незадоволни што земјава нема утврдени гранични вредности за дозволените концентрации на загадувачи во почвата, заради што загадувачите не можат да бидат казнети. Од таму посочија дека Усје нагласува дека ќе работи според најдобрите достапни практики, а сепак во дозволата за испустите од поголемиот број на филтри предвидува вредности кои се трипати поголеми од европските. Тие побараа капацитетот да престане како гориво да користи петрол кокс.
Од Цементарницата вчера промовираа портал за животна средина на кој ќе бидат достапни податоците од работењето на компанијата, информации за активности поврзани со животната средина и ќе бидат објавени дневни податоци од мониторингот што се спроведува 24 часа 365 дена во годината, а досега се објавуваа само неделните извештаи. Ова, според „Стоп за Усје“ е само поинаков начин на претставување на истите резултати, односно само за три полутанти кои се мерат и побараа утрврдување максимуми и за сите други загадувачи.
Од Министерстовто за животна средна, пак, велат дека тие се надлежни да им ги наложат граничните вредности на компаниите кои бараат А-интегрирана дозвола.
„Во барањето не се наведени максималните вредности заради тоа што ние ќе ги определиме во дозволата. Новиот закон за индустриски емисии кој стапи на сила во септември минатата година, а ќе с еприменува од септември идната година е целосно усогласен со европските Директиви и секоја сериозна компанија која во моментов бара дозвола ќе треба да се усогласи со тие правила, вели Беса Татеши, раководител на Секторот за индустриско загадување.
Од Титан Усје и денеска нагласија дека работат согласно со законите, европските стандарди и принципите на одржлив развој и дека се отворени да ги слушнат прашањата на сите заинтересирани страни.
„Работиме согласно она што е пропишано во постоечката А-интегрирана еколошка дозвола и ќе продолжиме да работиме согласно важечките закони коишто пак ги транспонираат европските директиви. Никогаш, ниту досега, а нема ни во иднина, да ги надминуваме пропишаните вредности коишто се дел од сегашната дозвола и во иднина коишто ќе бидат пропишани со обновената А-интегрирана еколошка дозвола, рече Наташа Бакреска од Усје.