Почеток е на мај, само неколку недели по парламентарните избори на кои заврши 16-годишното владеење на Виктор Орбан, а богаташот Ѓула Балаши има важно соопштение. Тој во интервју изјавува дека своите компании, како и дел од личното богатство, ги префрлил во државна сопственост, пренесува Гардијан.
„Во сегашната ситуација не верувам дека нашата група компании има иднина“, вели Балаши.
Балаши беше меѓу најголемите добитници во ерата на Орбан. Неговите компании управуваа со мрежата на познатите „сини билборди“, преку кои државата финансираше пропагандни кампањи во кои за јавни непријатели беа претставувани личности како милијардерот Џорџ Сорос и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.
Денес тие билборди стојат празни. Новиот унгарски премиер, Петар Маѓар и неговата партија Тиса, најавуваат пресметка со олигарсите создадени во времето на Орбан. Освен што им се затвора пристапот до државни тендери, најбогатите Унгарци би можеле да се соочат и со нов данок на богатство.
Министерот за финансии, Андес Карман, најави дека владата наскоро ќе ги објави деталите за сеопфатна даночна реформа, со која Унгарија би можела да стане првата актуелна членка на Европската Унија што ќе воведе нов данок на богатство по 1980-тите години.
Во својата изборна програма, партијата Тиса предложи годишен данок од еден процент за лица чие богатство надминува една милијарда форинти (околу 2,4 милиони фунти). Данокот би се пресметувал само на делот од имотот што го надминува овој праг. Во него би биле вклучени недвижности, акции, имот во странство, како и луксузни добра како јахти, приватни авиони, уметнички дела и спортски автомобили.
Според неговата анализа на листата на 50 најбогати Унгарци објавена од Форбс, 38 од нив го стекнале или значително го зголемиле своето богатство благодарение на државни тендери и јавни набавки за време на владеењето на Орбан. Многумина од нив се активни во клучни сектори како медиумите, енергетиката, градежништвото, банкарството и недвижностите, во рамките на системот познат како „Национален систем на соработка“ (NER), каде политичката лојалност често носела економски привилегии.
Најпознат меѓу овие олигарси е Луринц Мејсарош, кој според Форбс располага со богатство од околу пет милијарди долари. Пред неколку години изјави дека своето богатство им го должи на „Бог, среќата и Виктор Орбан“.
Со освоено двотретинско мнозинство во парламентот, Маѓар има простор да ги спроведе најавените реформи. Централна цел на неговата влада е демонтирање на системот NER и реформа на јавните набавки, како и истраги за можно незаконско стекнување богатство.
Унгарија моментално има рамен данок на доход од 15 отсто, што значи дека и најбогатите и најсиромашните плаќаат иста стапка. За финансирање на јавните услуги, државата повеќе се потпира на други давачки. Данокот на додадена вредност (ДДВ) изнесува 27 отсто, што е највисока стапка во Европската Унија. Критичарите велат дека токму ваквиот систем најмногу ги оптоварува работниците и домаќинствата со пониски приходи.
Доколку реформите бидат усвоени, Унгарија би можела да стане првата земја во Европската Унија што по повеќе децении повторно воведува данок на богатство, отворајќи ново поглавје во својата економска политика по завршувањето на ерата на Виктор Орбан.